Wat is Kefir en hoe maak je het zelf?

Wat is Kefir 20160501_131138
Kefir is een probiotische drank die je zelf kunt ‘kweken’. In de jaren 70 scheen het een echte rage te zijn, en hadden veel mensen een pot kefir op het aanrecht staan.
Het  is een levende samenleving van bacteriën en gisten. Door het fermentatieproces wordt het een heel licht alcoholische drank (0,1-0,3%), wat het een frisse en sprankelende smaak geeft. Een drank zonder industriële toevoegingen, en veel goedkoper in vergelijking met de drankjes uit de supermarkt. Vergeleken met deze supermarktdrankjes bevat kefir veel meer verschillende soorten bacteriën die in de natuur zijn ontstaan. Een supergezonde probioticum dus! Wist je dat je darmen de oppervlakte van een voetbalveld heeft. Als hier een antibiotica kuur langs komt, is dat te vergelijken met allemaal bruine plekken gras die dan ontstaan. Als een stad die net gebombardeerd is. Vooral na zo’n verwoestende kuur zou het gebruik van kefir veels goeds kunnen betekenen voor je darmflora en daarmee je weerstand!

Er zijn 2 soorten kefir, melkkefir (ook bekend als yogurtplantje) of waterkefir-korrels (ook bekend als tibikorrels). Kefir bevat allerlei rechtsdraaiende bacteriën welke van nature voorkomen in de darmen. Kefir leeft van suiker en zet dit om in zuur, gas en alcohol. Het is licht verteerbaar, en bovendien wordt de lactose in het fermentatieproces afgebroken. De levende culturen verbeteren de lactosevertering, ook bij mensen die lactose moeilijk verteren. Ik heb eerder op een blog gelezen dat een moeder haar kind iedere dag een glas kefir liet drinken. Hierdoor kon het kind, ondanks zijn lactose intolerantie, toch dagelijks enkele zuivelproducten nuttigen zoals een ijsje. Kefir heeft op iedereen weer een ander effect, wat bij de één helpt, hoeft niet zo voor de ander te zijn.

Ruim 70% van je weerstand word bepaald in de darmen. Een gezonde darmflora is dus geen overbodige luxe!

Melkkefir
Melkkefir maak ik zelf met koemelk en melkkefirkorrels (lijken net bloemkoolroosjes), maar het kan ook gemaakt worden van geiten- of schapenmelk, en zelfs van rijst- of kokosmelk. Zelf nuttig ik zo min mogelijk melk en zuivelproducten, maar melkkefir bevat gisten en rechtsdraaiende melkzuurbacteriën die juist gezond zijn voor de darmen. Ook al wordt (eventueel rauwe/verse) melk als basis gebruikt, het eindproduct is veel gezonder. Sinds een tijdje gooi ik er ook lijnzaad door heen, even een kwartiertje laten staan, de perfecte reiniging van de darmen!

Waterkefir
De basis voor deze drank is water met daarbij waterkefirkorrels (doorzichtige bloemkoolroosjes), wat zuur zoals citroen, wat gedroogde vruchten of iets van suikers. Na het fermentatieproces zullen er alleen nog restsuikers inzitten, maar je kunt ook alleen gedroogde vruchten gebruiken. De kefir voedt zich door de suikers en de citroen die aan het water zijn toevoegt. Het grootste verschil met melkkefir is dat de basis van melk vervangen is door water. In water zit alleen geen voeding voor de kefir, dus moet je zelf de suikers toevoegen. Waterkefir schijnt ook beter verdragen te worden dan melkkefir. Het grote voordeel van waterkefir is dat je zelf je smaken kunt kiezen. Maak er een aardbeiendrank van, citroen, abrikoos enz. De mogelijkheden zijn eindeloos! Zelf heb ik nog geen waterkefir geprobeerd omdat ik het meer een zomerse drank vind en hij meer ingrediënten bevat. Een pak melk is veel goedkoper dan allemaal (biologisch) fruit en suikers. Het klinkt ingewikkelder en meer tijdrovend. Heb jij wel ervaring met waterkefir? Deel je ervaring!

Herkomst van kefir
Waterkefir komt van oorsprong waarschijnlijk uit Mexico, en melkkefir uit het Kaukasus gebergte/gebied. De Osseten die hier leefden stonden bekend om hun vitaliteit, ouderdom en gezondheid. Dit zou mede komen door het gebruik van kefir. Dit gebied staat bekend om het hoge aantal van gezonde honderdjarigen. Daarom wordt kefir ook wel eens ‘de drank der honderdjarigen’ genoemd.

Wat zijn de voordelen van Kefir? Het bevat onder andere:

  • Vitamine B1 (Thiamine), B2, B6, B12, C, D en K
  • Mineralen en essentiële aminozuren, waaronder Tryptofaan
  • Calcium (draagt bij aan de normale werking van spijsverteringsenzymen).
  • Het werkt als een natuurlijk probioticum en draagt bij aan een goede balans van bacteriën in de darmen. Voedsel wordt beter opgenomen.
  • Het helpt je innerlijke ecosysteem in balans te krijgen of te houden.
  • Kefir kan mogelijk bloeddruk- en cholesterol verlagend werken.
  • Het drinken van kefir is ook zeer geschikt bij een detox, om de ontgiftende werking.
  • Onderzoek laat toenemend bewijs zien dat het gebruik van probioticum  helpt bij het behandelen en voorkomen van gastro-intestinale ziektes, als prikkelbaar darmsyndroom, en de ziekte van Crohn.
  • Kefir heeft antibacteriële en schimmelwerende eigenschappen.
  • Melk- en waterkefir zijn beide toe te passen als gezichtsmasker voor zowel een vette als droge huid.

Kefir uit de supermarkt
Kefir is in veel supermarkten en natuurvoedingswinkels te koop en is een gezonde vervanging voor alle gezoete en met kunstmatige smaakstof bewerkte zuivelproducten. De variant uit de winkel heeft echter niet dezelfde smaak en samenstelling als zelfgemaakte kefir. De industrie gebruikt gemakkelijk te verwerken bacterieculturen die zorgen voor een consistente smaak en samenstelling. Vaak zijn ook de gisten die de alcoholische gisting bewerkstelligen, grotendeels weggelaten. De reden hiervoor ligt in het feit dat deze gisten deksels van verpakkingen kunnen doen opbollen. Door het weglaten van de gisten wordt dit voorkomen en bevat industriële kefir geen alcohol. Helaas ontbreekt hierdoor ook de champagneachtige koolzuur die het karakteristieke kefiraroma bepaalt.

Belangrijke weetjes voordat je zelf kefir gaat maken

  • Om een blijvend positief effect op je darmflora te hebben, en je immuunsysteem te versterken, moet je de kefir ook blijven nuttigen.
  • Het kan 2-3 maanden duren voordat je de positieve werking van kefir gaat ervaren. De ongezonde bacteriën in de darmen laten zich niet zomaar wegjagen. Je kunt dus in het begin meer last hebben van de darmen, dit hoort erbij, heb geduld en geef de moed niet op!
  • Je werkt met levende organismen. Neem de hygiëne regels bij de bereiding dus serieus! Je loopt anders een hoog risico dat de kwaliteit van je kefir korrels achteruit gaan, of zelfs dood gaan (korrels krimpen, de drank ruikt zuur en over de datum).
  • Zorg dat je alle spullen in huis hebt voordat je kefir aanschaft, houdt deze spullen apart (schrijf zn. een naam erop), gebruik ze alleen maar voor de kefir.

Kefir is een levend organisme en groeit. Je kunt dus oneindig kefir blijven weggeven!

Benodigdheden (tip:veel is goedkoop bij de action te halen)

  • Weckpot (glas schijnt beter te werken dan plastic), liefst minimaal 1 liter. Als je er 2 hebt bespaard dat dagelijks veel tijd met ‘oogsten’.
  • Een plastic zeef, kefir gaat dood als het in contact komt met ijzer!
  • Een plastic lepel
  • Een plastic of glazen opvangkom/beslagkom
  • Een afwasborstel die alleen voor de kefir gebruikt word!
  • Optioneel: een goed afsluitbare fles om kefir in te bewaren en een trechter.

zelf kefir maken (7)

 

Hoe maak/kweek je kefir
Ik leg het uit via een stappenplan die je dagelijks kunt gebruiken. Alleen de allereerste keer dat je het maakt heb je geen kefirmelk die je toe kunt voegen. De eerste keer zul je de kefir misschien ook langer moeten laten staan dan 24 uur. Het is algemeen bekend dat na het vervoeren van de kefir en het toevoegen van een andere soort melk de kefir weer moet opstarten. Het kan tot 2 weken duren voordat je een sprankelende drank krijgt. De eerste keer begin je dus niet bij stap 1 maar bij stap 3.

  1. Na 24-48 uur (zelf wacht ik meestal maar 24 uur 20150930_194516zodat ik iedere dag kefir kan oogsten) moet de kefir eruit zien zoals op de foto hier naast. Je ziet duidelijk een verschil in kleur. De kefirkorrels zijn boven komen drijven. Als alles er nog wit uit ziet, dan moet je de pot langer laten staan. Je hebt dan of de kefir/melk verhouding niet goed, of de pot staat in een te koude omgeving.
  2. Schud de pot lichtjes, zodat het gele verdwijnt. De kefir is hierdoor makkelijker te zeven. Giet het in de zeef, roer voorzichtig met een plastic lepel door de zeef. Het zal je opvallen dat de dikkere substantie aan de kefirkorrels blijft plakken. Als je met de zeef een paar keer flink op de rand van de schaal/kom tikt, gaat dit ook door de zeef.
    20160501_130611     20160501_130657   20160501_130737
  3. Als je 2 potten hebt, kun je nu de schone pot op de weegschaal zetten. Deze daarna aanzetten, en de kefir voorzichtig uit de zeef in de pot laten vallen. Zoals je ziet heb ik in dit geval 66 gram kefir. Nadat ik de kefirmelk in de schaal/kom goed heb doorgeroerd, giet ik een aardige scheut bij de geoogste kefir. Dit doe je zodat de kefir weer goed opstart. Ik kwam daarna op 112 gram uit. Je moet zelf een beetje experimenteren met de verhoudingen, beetje 1 op 1 verhouding werkt bij mij altijd prima.
    20160501_130836      20160501_130914
  4. Giet er melk bij naar keuze, bij voorkeur altijd dezelfde melk. Als je wilt wisselen kan dat wel maar niet te vaak. De kefirkorrels moeten dan goed afgespoeld worden, en zullen waarschijnlijk weer opnieuw moeten opstarten. Hoeveel melk giet je erbij? De verhouding is in de winter 1:7 en in de zomer 1:10 zeggen ze. Dus bijvoorbeeld 66 gram kefir korrels met totaal ongeveer 462 gram melk. Zoals je op mijn foto hieronder ziet, zit ik daar bij in de buurt. Je moet ermee experimenteren. De omgevingstemperatuur van waar je de pot bewaard bepaald voornamelijk het fermentatieproces. Het gistingsproces houd van een beetje warmte, zo rond de 22-26 graden. Ook moet de plek donker zijn. Nou kan dat lastig zijn, ik heb de pot zelf naast de Cv-ketel staan, met een handdoek eromheen voor extra warmte en om het donker te maken. Schud de pot voorzichtig voordat je hem weg zet. Het is aan te raden om na ongeveer 12 uur de pot nogmaals een beetje om te schudden om het gistingsproces te bevorderen. Je kunt de kefir tussen de 24-48 uur oogsten. Na 48 uur is alle lactose eruit, maar is de drank sterker van smaak (zuurder).
    20160501_130952

Ben je de kefir helemaal vergeten te oogsten, en staat hij langer dan 48 uur? Dat geeft niets, de kefir goed afspoelen en weer overnieuw beginnen. Als je geen melk in huis hebt kun je dit met opzet doen, of de kefir oogsten en de korrels (afgespoeld) in de koelkast bewaren. Het is een keer bij me voorgekomen dat de kefir 5 dagen stond, 2x de oogst weggegooid (voor de zekerheid), hierna was het weer prima te drinken!

Kefir oogsten kost je hooguit 5 minuten, de zelfde moeite als een kop thee bereiden.

Houdbaarheid
De geoogste mellkefir kun je ongeveer 7-10 dagen in de koelkast bewaren. Vroeger werd kefir gebruikt om dingen langer houdbaar te maken, dus het bederft zomaar niet.
De kefir korrels kun je ook op verschillende manier bewaren als je een paar dagen of weken op vakantie gaat. Klink op deze link voor meer informatie hierover.

Schoonmaken
Er word aangeraden de kefir korrels om de 2/3 weken een keer af te spoelen met koud water. De potten en andere spullen met heet water afspoelen (naspoelen met koud water) en 1x in de week met kokend water. Dus NIET in de vaatwasser of met andere schoonmaakmiddelen in contact laten komen.

Toepassingen
Op internet zijn talloze toepassingen en recepten te vinden waar je kefir in kunt verwerken. Enkele voorbeelden zijn:

  • Pannenkoeken
  • Brood
  • Door de yoghurt
  • Smoothies
  • Dressing
  • Sauzen

Kefir aanschaffen
Als je iemand kent die kefir gebruikt kun je daar wat van krijgen/kopen. Maar er zijn ook genoeg webwinkels waar je het kunt kopen. Bijvoorbeeld bij de kefirshop (klik op de link).

Zelf drink ik de kefir al ongeveer een half jaar. Ik merk zeker de voordelen van een hogere weerstand en een darmflora die veel meer in balans is. Heb jij die ervaring ook, anders, of juist niet? Deel je ervaring, vragen en/of tips!


Bronvermelding:
Voedingsdoemein: http://www.voedingsdomein.nl/wat-is-kefir/
Jesse van der Velde: http://jessevandervelde.com/kefir-de-voordelen-voor-je-gezondheid/
https://www.kefir.nu/wat-is-kefir
http://kefir-yoghurtplantje.jouwweb.nl/vergeten
http://www.waterkefir.net/bereiding.html
http://www.kefirshop.nl/

 

Een gedachte over “Wat is Kefir en hoe maak je het zelf?

  1. Pingback: Ontdek de Wim Hof Methode! Boost je gezondheid met koud afdouchen – Zonnedruppels

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*